Gordes Susleme Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gördes Belediyesi
 
 
Börez'de Bayram Zehir Oldu
Yaşar ATLI

Bütün Hükümlerin Anası:Örf

Yaşar ATLI

 
12 Temmuz 2019 Cuma 11:12
Okunma: 287
Yorum YapYazdır
 
 

-bu yazı havass için yazılmıştır, avam okumasın-

İslam Hukukunda edile-i şer’iyye sayılırken Kitap, Sünnet, kıyas ve icma gibi ana deliller sayıldıktan sonra bir de örf zikredilir. Nasslarla çelişmeyen örfün de bir delil olduğu, hâkimin hüküm verirken içinde bulunduğu toplumun örfünü nazar-ı itibara alması gerektiği gibi hususlar bu meyanda zikredilir.

Sözlükte “iyi olan, yadırganmayan, bilinen, tanınan, peşpeşe gelen” anlamlarındaki urf kelimesinin Türkçe’deki söylenişi olan örf, birçok fıkhî sonucun belirlenmesinde kendisine atıfta bulunulan belli nitelikteki sosyal davranış biçimlerini ve dildeki yerleşik kullanımları ifade eder.

Örf, adet, gelenek, görenek, teamül, töre, an’ane, genel-geçer kurallar, ma’ruf. Bu kavramların hepsi üç aşağı beş yukarı aynı kapıya çıkar. Toplumun sağduyusuyla oluşmuş ve genel kabul görmüş, sürekliliği olan hemen her uygulamayı ma’ruftan, gelenekten dolayısıyla örften sayabiliriz. Bu kaziyemizi hemen bir rivayet ile destekleyelim. “Müslümanların iyi gördüğü Allah katında da iyidir, onların kötü gördüğü Allah katında da kötüdür.”

Kur’an’da müteaddit yerlerde örf ile aynı kökten gelen ma’rufu emretmekten bahseder ve dahası A’raf suresi 199. ayette ve’mur bi’l urfi (yani örfe uygun olarak hükmet) buyrulur.

Örfün alanı o kadar geniştir ki Tâbiîn dönemindeki bir hukukî ihtilâfta örfü belirtmek üzere “sünnet” kelimesinin kullanıldığı görülmektedir (Buhârî, “Büyû”, 95). Buradan ve elbette Hz. Peygamberin birçok uygulamasından yola çıkarak sünnet dahi örflerden bir örftür diyebiliriz. Tersini de söyleyebiliriz. Her örf kendi toplumunun sünnetidir. Buradaki sünneti lügavî manasıyla yani yol yöntem manasında kullandığımı hatırlatmak isterim. Bu meyanda bir şey daha söylemek istiyorum. Bundan bin yıl önce Hanefî fakih Kerhî “es-Sünnetu kadiyetun ala’l-kitap” demişti. Yukarıda da bahsettiğim gibi sünneti örften bağımsız düşünmüyorum ve şöyle bir çıkarımda bulunuyorum: el urfu kadiyun ale’l-kitap. (Böyük laf ettiğimiz zannedilmesin. Bu ifade “örf muhakkemdir” sözünün üç aşağı beş yukarı farklı bir versiyonudur.)

Mecelle örfe o kadar büyük bir makam vermiş ki Âdet muhakkemdir, diyor. Örf ile ta’yin nass ile ta’yin gibidir, diyor. Örfî birçok hükmün verildiği bir vasatta elbette bunları demek zorunda hissetmiştir kendisini. Şunu da hemen belirtelim ki klasik fıkıh usulünde bırakın böyle bir hüküm vermeyi örfe delil bulmak bile meseledir. Hatta TDV İslam Ansiklopedisinin demesine göre bir kısım ulema örfü icma içerisinde mütalaa ederek ayrıca örfe bir mevki vermemişlerdir. Dahası fıkıh usulünde kitap ve sünnetin dışındaki delilleri bir şekilde bu iki delile irca etme eğilimi vardır.

Osmanlı’nın örfî kanun ile hüküm vermesi konusunda Tursun Beg’in şu ifadeleri önemlidir. “nizam-ı âlem için akla dayanarak hükümdarın koyduğu nizama siyaset-i sultanî veya yasag-i padişahî derler ki örfümüzce ona örf derler.” (geniş bilgi için Halil İnalcık, Osmanlı Tarihinde İslamiyet ve Devlet).

Sadede gelelim. Nassları anlamada yöntemlerden bir yöntem olduğunu düşündüğüm tarihselciliğin; metinleri, olayları, tarihi okumasında en önemli parametrelerden biri örftür. Örfün mahiyeti ise şöylecedir:

“Her asrın bir örfü ve her örfün bir muktezası vardır.”

 
12 Temmuz 2019 Cuma 11:12
Okunma: 287
Yorum YapYazdır
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:33
  • Güneş06:20
  • Öğlen13:25
  • İkindi17:11
  • Akşam20:08
  • Yatsı21:42
 
 
 
 
Anket
 
 
Tarihte Bugün
1630 - Evliya Çelebi elli yıl sürecek seyahatlerine başladı.
1692 - Salem, Massachusetts'de bir kadın ve dört erkek cadılık suçlamasıyla idam edildi.
1821 - Navarin Katliamı. Mora İsyanı sırasında Navarin şehrini ele geçiren yunanlar, 3.000 Türk'ü öldürdüler.
1878 - Saraybosna'nın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nca işgali.
1895 - James Ryan yüksek atlamada 1,94 m. yaparak dünya rekoru kırdı.
1919 - Afganistan, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı.
1934 - Adolf Hitler Reichsführer ünvanını aldı.
1945 - Vietnam Savaşı: Ho Chi Minh iktidarda.
1953 - İran'da Muhammed Musaddık rejimi devrildi, Muhammed Rıza Pehlevi devri başladı.
1954 - ABD'de komünist partiye yasak getirildi.
1955 - Kuzeydoğu ABD'de Diane kasırgası 200 can aldı.
1960 - Sovyetler Birliği iki köpek, 40 fare, iki sıçan, ve çeşitli bitkiler taşıyan Sputnik-5'i Ay yörüngesine oturtmayı başardı.
1960 - U-2 Krizi: Sovyetler Birliği üzerinde düşürülen casus uçak U-2'nin ABD'li pilotu Francis Gary Powers 10 yıl hapse mahkûm edildi.
1966 - Muş, Varto'da meydana gelen 6,9 şiddetindeki depremde 2394 kişi hayatını kaybetti, 1489 kişi yaralandı.
1978 - Kariye Müzesi soyuldu.
1980 - Suudi Arabistan havayollarına ait bir yolcu uçağı Riyad havaalanına acil iniş yaptıktan sonra yandı: 301 kişi öldü.
1981 - ABD savaş uçakları, Sidra Körfezi üzerinde iki Libya savaş uçağını düşürdü.
1987 - Birleşik Krallık'ta Michael Ryan adlı bir kişi, tüfekle 16 kişiyi öldürdükten sonra intihar etti.
1991 - SSCB'nin dağılma süreci: Devlet başkanı Mikhail Gorbachev evinde göz hapsinde.
1991 - Komünizm yanlısı KGB ve ordu generalleri, Rusya'da darbe girişiminde bulundu.
2002 - Askeri birlik taşıyan bir Rus Mi-26 helikopteri, Çeçen birliklerince Grozni yakınlarında düşürüldü; 118 asker öldü.
2003 - Hamas'a bağlı bir intihar bombacısı Kudüs'te bir otobüse saldırdı; yedisi çocuk 23 İsrailli öldü.
2008 - Cumhurbaşkanı Abdullah Gül Erbakan'ın Ev hapsi cezasını affetti.
2008 - Cezayir'in başkenti Cezayir'in 35 mil doğusunda bir polis akademisine bomba yüklü araçla yapılan intihar eyleminde en az 43 kişi öldü, 38 kişi yaralandı.
2008 - Pakistan'ın kuzeybatısındaki bir hastanenin acil girişinde bomba patladı: 23 kişi öldü, 15 kişi yaralandı.
 
 
Arşiv
 
Süper Loto
15.08.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu010809112430
 
On Numara
12.08.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu06081213142022303345465561636670717677787980
 
Sayısal Loto
17.08.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu040617394142
 
Şans Topu
14.08.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu071315253102
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık