Gazete Gördes Gazete Gördes Gordes Susleme Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gördes Nöbetçi Eczaneleri
Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gördes Belediyesi
 
 
Benlieli'de Muhtarlar Toplantısı
Yaşar ATLI

Bütün Hükümlerin Anası:Örf

Yaşar ATLI

 
12 Temmuz 2019 Cuma 11:12
Okunma: 460
Yorum YapYazdır
 
 

-bu yazı havass için yazılmıştır, avam okumasın-

İslam Hukukunda edile-i şer’iyye sayılırken Kitap, Sünnet, kıyas ve icma gibi ana deliller sayıldıktan sonra bir de örf zikredilir. Nasslarla çelişmeyen örfün de bir delil olduğu, hâkimin hüküm verirken içinde bulunduğu toplumun örfünü nazar-ı itibara alması gerektiği gibi hususlar bu meyanda zikredilir.

Sözlükte “iyi olan, yadırganmayan, bilinen, tanınan, peşpeşe gelen” anlamlarındaki urf kelimesinin Türkçe’deki söylenişi olan örf, birçok fıkhî sonucun belirlenmesinde kendisine atıfta bulunulan belli nitelikteki sosyal davranış biçimlerini ve dildeki yerleşik kullanımları ifade eder.

Örf, adet, gelenek, görenek, teamül, töre, an’ane, genel-geçer kurallar, ma’ruf. Bu kavramların hepsi üç aşağı beş yukarı aynı kapıya çıkar. Toplumun sağduyusuyla oluşmuş ve genel kabul görmüş, sürekliliği olan hemen her uygulamayı ma’ruftan, gelenekten dolayısıyla örften sayabiliriz. Bu kaziyemizi hemen bir rivayet ile destekleyelim. “Müslümanların iyi gördüğü Allah katında da iyidir, onların kötü gördüğü Allah katında da kötüdür.”

Kur’an’da müteaddit yerlerde örf ile aynı kökten gelen ma’rufu emretmekten bahseder ve dahası A’raf suresi 199. ayette ve’mur bi’l urfi (yani örfe uygun olarak hükmet) buyrulur.

Örfün alanı o kadar geniştir ki Tâbiîn dönemindeki bir hukukî ihtilâfta örfü belirtmek üzere “sünnet” kelimesinin kullanıldığı görülmektedir (Buhârî, “Büyû”, 95). Buradan ve elbette Hz. Peygamberin birçok uygulamasından yola çıkarak sünnet dahi örflerden bir örftür diyebiliriz. Tersini de söyleyebiliriz. Her örf kendi toplumunun sünnetidir. Buradaki sünneti lügavî manasıyla yani yol yöntem manasında kullandığımı hatırlatmak isterim. Bu meyanda bir şey daha söylemek istiyorum. Bundan bin yıl önce Hanefî fakih Kerhî “es-Sünnetu kadiyetun ala’l-kitap” demişti. Yukarıda da bahsettiğim gibi sünneti örften bağımsız düşünmüyorum ve şöyle bir çıkarımda bulunuyorum: el urfu kadiyun ale’l-kitap. (Böyük laf ettiğimiz zannedilmesin. Bu ifade “örf muhakkemdir” sözünün üç aşağı beş yukarı farklı bir versiyonudur.)

Mecelle örfe o kadar büyük bir makam vermiş ki Âdet muhakkemdir, diyor. Örf ile ta’yin nass ile ta’yin gibidir, diyor. Örfî birçok hükmün verildiği bir vasatta elbette bunları demek zorunda hissetmiştir kendisini. Şunu da hemen belirtelim ki klasik fıkıh usulünde bırakın böyle bir hüküm vermeyi örfe delil bulmak bile meseledir. Hatta TDV İslam Ansiklopedisinin demesine göre bir kısım ulema örfü icma içerisinde mütalaa ederek ayrıca örfe bir mevki vermemişlerdir. Dahası fıkıh usulünde kitap ve sünnetin dışındaki delilleri bir şekilde bu iki delile irca etme eğilimi vardır.

Osmanlı’nın örfî kanun ile hüküm vermesi konusunda Tursun Beg’in şu ifadeleri önemlidir. “nizam-ı âlem için akla dayanarak hükümdarın koyduğu nizama siyaset-i sultanî veya yasag-i padişahî derler ki örfümüzce ona örf derler.” (geniş bilgi için Halil İnalcık, Osmanlı Tarihinde İslamiyet ve Devlet).

Sadede gelelim. Nassları anlamada yöntemlerden bir yöntem olduğunu düşündüğüm tarihselciliğin; metinleri, olayları, tarihi okumasında en önemli parametrelerden biri örftür. Örfün mahiyeti ise şöylecedir:

“Her asrın bir örfü ve her örfün bir muktezası vardır.”

 
12 Temmuz 2019 Cuma 11:12
Okunma: 460
Yorum YapYazdır
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:55
  • Güneş07:35
  • Öğlen13:05
  • İkindi15:54
  • Akşam18:14
  • Yatsı19:41
 
 
 
 
Anket
 
 
Tarihte Bugün
1870 - Güney Carolina'lı Joseph H. Rainey, ABD kongresine seçilen ilk siyahi oldu.
1900 - Norveç'li Johann Waaler "Kağıt tutacağı"nın ataş patentini aldı.
1901 - İtalyan mucit Guglielmo Marconi, telsiz-telgraf sistemini geliştirdi ve İngiltere'den Atlantik aşırı ilk mesajını gönderdi.
1911 - Hindistan'ın başkenti Kalküta yerine Delhi oldu.
1913 - 1911 yılında Louvre Müzesi'nden çalınıp kaybolan Mona Lisa tablosu Floransa'da bulundu.
1923 - TBMM, 15 Mayıs 1919 ile 1 Kasım 1923 arasında üstün hizmet gösterenlere İstiklal Madalyası verilmesini kararlaştırdı.
1929 - Başbakan İsmet Paşa, "Başlıca hedefimiz milli paramızı kıymetlendirerek altına bağlamaktır" dedi.
1936 - İngiltere Kralı VIII. Edward aşkı tercih etti, tahtını terketti.
1940 - Salvador gemisi Silivri önlerinde battı. Bulgaristan'dan Filistin'e gittiği açıklanan gemideki 352 musevi yolcunun 230'u boğularak öldü.
1941 - II. Dünya Savaşı: İngiltere Bulgaristan'a; Macaristan ve Romanya ABD'ye; Hindistan da Japonya'ya savaş ilan etti.
1948 - Süleyman Demirel, Nazmiye hanım ile evlendi.
1949 - TBMM, Türkiye'nin Avrupa Konseyine katılmasını onayladı.
1956 - Japonya, Birleşmiş Milletler'e üye oldu
1957 - Türkiye, BM'yi uyardı: "Yunanistan tezi kabul edilirse Kıbrıs'ta iç savaş çıkabilir."
1962 - Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Mehmet Ali Aybar beraat etti. Aybar milli menfaatlere aykırı hareket ettiği iddiasıyla yargılanıyordu.
1963 - Kenya, İngiltere'den bağımsızlığını ilan etti.
1966 - Yönetmen Metin Erksan'ın Fakir Baykurt'un romanından sinemaya uyarladığı Yılanların Öcü adlı film, Tunus'ta düzenlenen Kartaca Film Festivali'nde altın madalya kazandı.
1968 - Silahlı Kuvvetler içinde oluşturulduğu ileri sürülen Milli Devrim Ordusu adlı gizli bir örgütle ilişkileri olduğu iddiasıyla 5 tabii senatörün (Sezai Okan, Şükran Özkaya, Mucip Ataklı, Ekrem Acuner ve Suphi Karaman) dokunulmazlığı kaldırıldı.
1979 - Güney Kore'de askeri darbe meydana geldi.
1979 - Rodezya'nın adı Zimbabwe olarak değişti.
1990 - Erdal İnönü ile Süleyman Demirel buluştu, ortak bildiri imzalayarak erken seçim istediler.
1990 - Arnavutluk'da yeni partilerin kurulmasına izin verildi.
1991 - Endonezya'daki depremde 1500 kişi öldü.
1994 - Fikri Sağlar Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) genel sekreterliğinden istifa etti. Sağlar, terörle mücadele yasa tasarısının yasalaşmaması nedeniyle istifa ettiğini açıkladı.
1996 - Saddam Hüseyin'in oğlu Uday Hüseyin bir suikast girişiminde ciddi şekilde yaralandı.
2000 - ABD Anayasa Mahkemesi, Florida'da oyların yeniden sayımı işlemini durdurdu ve seçimleri Cumhuriyetçi aday George W. Bush'un kazandığını açıkladı.
2000 - Etiyopya ile Eritre arasında 2 yıl süren savaşa son veren barış anlaşması Cezayir'de imzalandı.
2003 - Azerbaycan devlet başkanı Haydar Aliyev kalp yetmezliği hastalığından dolayı uzun süredir tedavi gördüğü Ankara GATA'da 83 yaşında öldü.
2004 - Fatih Akın'ın filmi Duvara Karşı, Avrupa Sinema Akademisi'nce verilen 2004 Avrupa En İyi Film Ödülünü kazandı.
627 - Ninova Muharebesi: Bizans İmparatoru Herakleios'un ordusu, Pers İmparatoru II. Hüsrev'in güçlerini yendi.
 
 
Arşiv
 
 
Süper Loto
31.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu062224283446
 
On Numara
04.11.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu01102527293839404347484950515262646874757778
 
Sayısal Loto
02.11.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu062931324445
 
Şans Topu
30.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu011030323403
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık