Gazete Gördes Gazete Gördes Gordes Susleme Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gazete Gördes
Gördes Nöbetçi Eczaneleri
Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes Gazete Gördes
Gördes Belediyesi
 
 
Şehit Kütüphaneleri Kuruluyor
Yaşar ATLI

Kadızadeliler Sivasiler Çekişmesi

Yaşar ATLI

 
7 Şubat 2020 Cuma 18:12
Okunma: 524
Yorum YapYazdır
 
 

1716 yılında vefat eden tarihçi Naima, Kadızadeliler-Sivasîler çekişmesini ele alırken söze şöyle başlar: “Malûm ola ki, sofiye mesleğinde olan tarikat erbabı ile bilginler arasında olan kavga ve münakaşa çok eski olup, dört halife devrinden beri geçmiş devletler Bağdat, Basra ve diğer şehirlerde nice defa kavga ve konuşmaları kanlı hâdiselere sebep olacak şekle geldiği tarih kitaplarında yazılıdır.”

XVII. yüzyılın en dikkat çekici tarafı tasavvuf ehline karşı hasım, kendilerine “Kadızadeler” veya “Fakılar” denilen bir gurubun ortaya çıkması olmuştur. Bu sınıf tasavvuf ehline karşı aşırı düşmanlık gösteren birkaç vaizden oluşmakla birlikle, bazı saray mensuplarının vaizleri tutması neticesinde tekkelerin basılması, bazı şeyhlerin ölümle tehdit edilmesi gibi çirkin hadiseler vuku bulmuştur. Bu mücadele karşısında mutasavvıflar da işi fiilî bir eyleme dönüştürmeden kendilerini sözlü ve yazılı olarak savunmuşlardır. Bunlar arasında yüzyıl boyunca her iki taraftan da birer ismin sahneye çıktığına şahit olmaktayız. Bunlardan Kadızade Mehmed Efendi’nin karşısında Şeyh Abdülmecîd Sivasî Efendi yer almıştır.

Yüzyılın ortalarında Kadızâdelilerden Üstüvânî Mehmed Efendi ile karşısında Abdulehad Nûri Efendi, asrın sonunda da Kadızâde muakkiblerinden Vâni Efendi ile sûfiyyeden Niyazî Mısri Efendi üstlenmişlerdir.

Her iki taraf arasında çekişmeye sebep olan bazı bahisler Naima tarihinde şöylece sıralanır:

1 — Eşyanın hakayıkından bahseden aklî veya riyazi (matematik) ilimlerle meşgul olmaktan menolunmak bahsi,

2 — Hızır Aleyhisselamın hayatı bahsi,

3 — Güzel sesle okumağı caiz görmeme bahsi,

4 — Tarikat ashabının raksı (oyunu) ve devri (dönmesi) bahsi,

5 — Tasliye (Sallallâhu aleyhi vesellem diye dua etmek) ve tarziye (Radıyallâhu anh diye dua etmek) bahisleri,

6 — Tütünün ve kahvenin ve diğer sonradan çıkmaların helal veya haram olması bahsi,

7 — Resul-ü Ekrem sallallâhu aleyhi vesellem efendimizin ana ve babaları bahsi,

8 — Firavunun imanla gidip gitmediği bahsi,

9 — Şeyh Muhiddin-i Arabî kuddise sırruhû hakkında olan anlaşmazlığı bahsi,

10 — Yezid’e lânet bahsi,

11 — Bidat bahsi,

12 — Kabir ziyareti bahsi,

13 — Cemaatle nafile, Regaip, Berat ve Kadir namazları kılınmak bahisleri,

14 — Büyüklerin elini, ayağını, eteğini öpmek ve selâm almakta eğilmek bahsi,

15 — Şeriatın emirlerini ve yasaklarını bildirme bahsi,

16 — Rüşvet bahsi.

İnsan bu hususları okuduğu zaman hayret ediyor. Yahu bazı şeyler dört asırdır tartışılıyor da bir sonuca bağlanamamış. Şabanoğlu Şaban filminde bir sahne var. Karadenizli rolünde oynayan birine ismini soruyorlar, o da işin evveliyatına gidiyor. Ben doğduğum zaman bizimkiler ihtilaf etmişler. Kimi Hızır olsun, kimi Yunis olsun demiş. Hızır idi Yunis idi, Hızır idi Yunis idi, anam demiş Hızır, babam demiş Yunis.

İhtilaf rahmettir derler ama yeri gelmiş ihtilaf zahmete dönüştürülmüş.

1657 yılında vefat eden Kâtip Çelebi, Mizanu’l-Hakk isimli eserinde bu kavga hakkında aynen şunları yazmış.

“Nice yıllar bu tutumla iki şeyh arasında dedikodu sürünüp boşuna tartışmadan iki bölüğün arasına büyük nefret ve düşmanlık girdi. Şeyhlerin çoğu da iki bölüğe ayrılıp birer tarafı tuttular. İçlerinde akıllı olanlar, bu iş taassuptan doğma bir kuru kavgadır. Muhammed (Tanrının salât ve selâmı üzerine olsun) ümmetiyiz ve din kardaşıyız, ne Sivasî’den beratımız, ne Kadızâde’den hüccetimiz vardır. Onlar iki bilgili ve dubaracı şeyh idi, birbirlerine karşı olmakla ün yapıp padişahın malûmu oldular. Ve bu bahane ile iş görüp dünyadan murad aldılar. Ahmaklık edip bizim onların davasını sürüp gitmemiz nedendir? Bundan biz zarardan başka nesne elde edemeyiz, diye karışmadılar. Ama ahmaklar ısrar edip iki tarafta onlar gibi ün yapmak umuduyla bazı davalara yapıştılar. Kürsülerde birbirlerine taşlatıp lâf sokarak, dil ile yaptıkları karşılaşma, kılıç ve süngü ile savaşa yol açmaya yaklaşınca saltanat tarafından kimilerinin sürgünle kulaklarını çekmek gerekip terbiyelerini vermek lâzım geldi.”

En ufak bir meselede bile hücuma kalkmak dinimizi değil kinimizi arttırır. Bu da ihtilafı derinleştirmekten başka bir işe yaramaz. Fakat görünen o ki Kadızâdeliler-Sivasîler kavgası devam ediyor. En ufak bir meselede tartışmaların dozuna ve düzeyine göz atmak, bize bu kavganın devam ettiğini ve bundan sonra da devam edeceğini gösteriyor.

Tolstoy anlatıyor: Bir Yahudi ile bir Hıristiyan arasında geçen ünlü bir hikâye vardır. Hristiyan’ın biri bir Yahudi ile tartışırken, rakibinin ipe sapa gelmez sözlerine cevap olarak Yahudi’nin kel kafasına şak! diye şamarı indirir ve sonra sorar: “Sesin çıkmasını sağlayan şey, senin kafan mıdır, yoksa benim elim midir?”

Bu hikâyeyi daha da Türkçeleştirebiliriz: Tavuk mu yumurtadan çıkmıştır, yumurta mı tavuktan çıkmıştır?

Demem o ki ihtilaf olacaktır olmasına ama ihtilafın da bir insafı, bir vicdanı, bir ahlakı olmalı ya Huu!

 
7 Şubat 2020 Cuma 18:12
Okunma: 524
Yorum YapYazdır
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
Kardeşler
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:55
  • Güneş07:35
  • Öğlen13:05
  • İkindi15:54
  • Akşam18:14
  • Yatsı19:41
 
 
 
 
Anket
 
 
Tarihte Bugün
1594 - IV. Henry, Fransa kralı oldu.
1844 - Dominik Cumhuriyeti, Haiti'den bağımsızlığını ilan etti.
1863 - Türkiye'de bilinen ilk resim sergisi İstanbul Atmeydanı'nda açıldı. Serginin açılmasına Sultan Abdülaziz destek verdi.
1879 - Yapay tatlandırıcı sakarin keşfedildi.
1880 - Haydarpaşa-İzmit demiryolu işçileri greve çıktı.
1917 - Rus Çarlığı çöktü.
1918 - Çaykara'nın kurtuluşu.
1921 - Şavşat'ın kurtuluşu.
1932 - Halkevleri kuruldu.
1933 - Reichstag yangını
1937 - Özel teşebbüsçe inşa edilen ilk Türk gemisi Belkıs, Haliç'te törenle denize indirildi.
1942 - II. Dünya Savaşı: Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk uçak gemisi USS Langley, Japon savaş uçakları tarafından batırıldı.
1943 - Amerika Birleşik Devletleri'nin Montana eyaletinde bir maden ocağında patlama meydana geldi: 74 işçi öldü.
1948 - Çekoslovakya'da komünist parti yönetimi ele aldı.
1955 - Türk boksör Garbis Zaharyan, Yunanlı rakibi Emanuel Zambidis'i sayıyla yendi.
1963 - Dominik Cumhuriyeti'nde ilk demokratik seçimler yapıldı: başkan Juan Bosch oldu. Rafael Trujillo'nun diktatörlüğü sona erdi.
1964 - Coca-Cola'nın dünya üzerindeki 1109'uncu fabrikası İstanbul'da açıldı. Tamamıyla yerli yatırımla kurulan şirketin sermayesi 14 milyon liraydı.
1971 - TRT bir açıklama yaparak, parasızlık nedeniyle radyo yayınlarını 18,5 saatten 8 saate indirmek zorunda kalacağını bildirdi.
1973 - MHP senatörü Kudret Bayhan 15 yıl hapse mahkûm oldu. Bayhan Fransa'ya uyuşturucu madde sokmaktan yargılanıyordu.
1975 - Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (Töb-Der) ve çeşitli devrimci kuruluşlar tarafından " Hayat Pahalılığı ve Faşizmi Protesto " mitingleri düzenlendi. Malatya, Tokat, Kahramanmaraş, Erzincan ve Adıyaman'da ki mitingler saldırıya uğradı.
1976 - Hayali mobilya ihracatı ve vergi iadesi yolsuzluğundan sanık Yahya Demirel için tutuklama kararı verildi. Gelişen olaylar üzerine Ecevit "Demirel'in siyasi hayatta kalma hakkı yoktur " dedi.
1978 - Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Kenan Evren Genelkurmay Başkanlığına atandı.
1985 - Bazı Ege illerindeki okulların "Devrim" olan adları değiştirildi.
1988 - Türkiye'de ilk yapay kalp ameliyatı, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi'nde yapıldı. Hasta, gerçek kalp bulunamaması yüzünden bir süre sonra öldü.
1993 - İnsan Hakları Derneği Elazığ şubesi başkanı Avukat Metin Can ve Dr. Hasan Kaya öldürülmüş olarak bulundu.
1995 - Kuzey Irak'ın Zaho kentinde bir ticaret merkezinde bomba patladı; 76 kişi öldü, 83 kişi yaralandı.
1995 - Mercedes kaçakçılığından hükümlüyken yeniden yargılanan milli futbolcu Tanju Çolak "suçu ihbar ettiği" gerekçesiyle mahkeme tarafından serbest bırakıldı.
1999 - Olusegun Obasanjo, Nijerya'nın seçimle işbaşına gelen ilk başkanı oldu.
2001 - Başbakan Bülent Ecevit, Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş'i istişarelerde bulunmak üzere Türkiye'ye çağırdı.
2002 - Hindistan'da Müslümanların Hindu milliyetçileri taşıyan bir treni ateşe vermesi sonucu 60 kişi öldü.
2004 - Filipinler'de bir feribotta patlama meydana geldi: 116 kişi öldü.
2010 - Şili de 8.8 büyüklüğünde deprem oldu.
 
 
Arşiv
 
 
Süper Loto
31.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu062224283446
 
On Numara
04.11.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu01102527293839404347484950515262646874757778
 
Sayısal Loto
02.11.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu062931324445
 
Şans Topu
30.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu011030323403
 
 
Yukarı Çık